Giải đáp: Sau sinh bao lâu thì được tắm gội?

Chào các mẹ! Sau hành trình vượt cạn vất vả, cơ thể mẹ vô cùng nhạy cảm và cần được chăm sóc đúng cách. Giữa vô vàn quan niệm kiêng cữ truyền thống, thắc mắc sau sinh bao lâu thì được tắm gội luôn khiến nhiều sản phụ hoang mang. Liệu việc kiêng đụng nước cả tháng trời có là điều cần thiết? Hãy cùng Ami-Ami đi tìm câu trả lời chuẩn xác để mẹ tự tin vệ sinh cơ thể an toàn và khoa học nhất nhé!

1. Tắm gội sau sinh có ảnh hưởng gì hay không?

Theo quan niệm truyền thống của người xưa, phụ nữ sau sinh cơ thể vô cùng yếu ớt, lỗ chân lông giãn nở nên rất dễ bị nhiễm lạnh. Các cụ thường khuyên sản phụ phải kiêng tắm, kiêng gội đầu, thậm chí kiêng đụng nước ít nhất một tháng (trong suốt thời gian ở cữ) để phòng tránh bệnh phong thấp, đau nhức xương khớp hay ê buốt da đầu khi về già.

Tuy nhiên, với nền y học hiện đại ngày nay, các bác sĩ chuyên khoa sản khẳng định rằng quan điểm kiêng tắm gội tuyệt đối 1 tháng là “lạc hậu” và hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Thực tế, ngày xưa điều kiện vật chất còn thiếu thốn, phòng tắm thường không kín gió, nguồn nước không đảm bảo độ ấm hoặc mẹ phải tắm bằng nước lạnh tự múc, nên việc kiêng cữ là có lý do.

Ngày nay, chúng ta có phòng tắm kín cửa, có hệ thống nước nóng lạnh, máy sưởi ấm, máy sấy tóc… Do đó, việc tắm gội sau sinh hoàn toàn không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe nếu mẹ thực hiện đúng cách. Ngược lại, tắm gội nhẹ nhàng bằng nước ấm còn là nhu cầu vệ sinh thiết yếu giúp mẹ làm sạch cơ thể, thư giãn gân cốt, giải tỏa căng thẳng và có đủ sức khỏe để chăm sóc em bé.

2. Sau sinh bao lâu thì được tắm gội trở lại?

Thời điểm mẹ có thể tự tin bước vào phòng tắm phụ thuộc rất lớn vào phương pháp sinh (sinh thường hay sinh mổ) cũng như tốc độ phục hồi sức khỏe của từng cá nhân. Không có một quy định “cứng” nào bắt buộc mọi sản phụ phải tuân theo cùng một mốc thời gian.

2.1. Đối với phụ nữ sinh thường

Phụ nữ sinh thường (sinh qua ngả âm đạo) thường có tốc độ phục hồi thể lực khá nhanh. Nếu quá trình vượt cạn diễn ra suôn sẻ, mẹ không bị mất máu quá nhiều và có thể tự đi lại được, thì chỉ sau khoảng 2 – 3 ngày (hoặc 4 – 6 ngày nếu cơ thể còn mệt) là mẹ đã có thể tắm gội nhẹ nhàng và nhanh chóng.

Tắm dưới vòi hoa sen bằng nước ấm sẽ giúp các cơ bắp đang đau nhức được xoa dịu đáng kể. Đối với vết khâu tầng sinh môn (nếu có), mẹ cần cẩn thận không dùng vòi nước xịt thẳng và mạnh vào vết thương để tránh đau rát và bung chỉ. Hãy rửa nhẹ nhàng bằng nước ấm sạch, sau đó dùng khăn mềm thấm thật khô.

2.2. Đối với phụ nữ sinh mổ

Với các mẹ sinh mổ, cơ thể đã trải qua một cuộc đại phẫu, mất nhiều sức lực và máu hơn, kèm theo đó là vết thương hở lớn ở vùng bụng dưới. Do đó, thời gian chờ đợi để được tắm gội sẽ cần muộn hơn so với sinh thường.

Tốt nhất, sản phụ sinh mổ chỉ nên tắm khi vết mổ đã bắt đầu khô, se lại và không còn rỉ dịch. Thông thường, thời gian này rơi vào khoảng 5 – 7 ngày sau sinh, hoặc tùy theo sự đánh giá và cho phép của bác sĩ điều trị. Trước thời điểm đó, để giữ gìn vệ sinh, mẹ nên nhờ người nhà dùng khăn mềm thấm nước ấm vắt kiệt để lau mình, đặc biệt chú ý lau sạch những vùng đổ nhiều mồ hôi như nách, cổ, bẹn. Tuyệt đối không để nước dính vào hoặc làm ướt băng gạc bảo vệ vết mổ để tránh nguy cơ nhiễm trùng phẫu thuật.

3. Vì sao không nên kiêng tắm quá lâu?

Sự thật là việc “cố nhịn” tắm gội trong thời gian dài không giúp mẹ khỏe hơn mà còn mang lại những rủi ro cực kỳ lớn cho sức khỏe của cả mẹ và bé:

• Dễ gây mất vệ sinh và bít tắc lỗ chân lông: Sau khi sinh, sự biến đổi nội tiết tố kết hợp với những cơn đau co bóp tử cung khiến mẹ đổ mồ hôi rất nhiều (hay còn gọi là mồ hôi trộm). Thêm vào đó, bầu ngực thường xuyên rỉ sữa. Nếu không tắm gội, mồ hôi, sữa thừa và tế bào chết tích tụ lại sẽ làm bít tắc lỗ chân lông, tạo môi trường hoàn hảo cho vi khuẩn sinh sôi.
• Tăng nguy cơ viêm nhiễm nặng nề: Giai đoạn sau sinh, sản dịch (máu, mô niêm mạc tử cung) được đẩy ra ngoài liên tục qua đường âm đạo. Việc kiêng tắm và vệ sinh kém sẽ dẫn đến vi khuẩn phát triển, gây ngứa ngáy, mùi hôi khó chịu và làm tăng nguy cơ viêm nhiễm phụ khoa, viêm nhiễm vết khâu tầng sinh môn hoặc vết mổ. Mẹ cũng rất dễ mắc các bệnh da liễu như viêm nang lông, nấm da, nổi mụn lưng ngứa ngáy.
• Ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh: Mẹ là người trực tiếp ôm ấp, cọ xát và cho em bé bú mỗi ngày. Trẻ sơ sinh có làn da mỏng manh và hệ miễn dịch vô cùng non nớt. Nếu cơ thể mẹ là một “ổ vi khuẩn” do kiêng tắm, bé rất dễ bị lây nhiễm các bệnh về da, nấm miệng hay viêm đường hô hấp.
• Tác động tiêu cực đến tâm lý: Cảm giác bứt rứt, ngứa ngáy, đầu tóc bết dính cùng mùi cơ thể sẽ khiến mẹ bầu cảm thấy tự ti, bức bối, cáu gắt. Đây là một trong những tác nhân vô hình làm gia tăng sự căng thẳng, mệt mỏi, thậm chí là khởi nguồn của chứng trầm cảm sau sinh.

4. Cách tắm khoa học cho phụ nữ sau sinh

Việc tắm gội sau sinh cần được thực hiện một cách cẩn trọng, tỉ mỉ. Dưới đây là trình tự khoa học mẹ nên áp dụng để đảm bảo sức khỏe:

• Chuẩn bị không gian tắm: Phòng tắm phải là nơi kín gió hoàn toàn, không có gió lùa. Nếu mẹ ở cữ vào mùa đông, hãy nhớ bật đèn sưởi hoặc máy sưởi phòng tắm trước 5-10 phút để không khí bên trong đủ ấm áp.
• Nhiệt độ nước: Luôn tắm bằng nước ấm (khoảng 37 – 40 độ C). Nước quá lạnh sẽ làm cơ thể nhiễm hàn, trong khi nước quá nóng có thể gây bỏng rát, chóng mặt do giãn mạch máu quá mức.
• Quy trình thực hiện: Trình tự an toàn nhất để tránh cho cơ thể bị sốc nhiệt là: rửa mặt trước, sau đó tắm từ dưới cổ trở xuống, và cuối cùng mới gội đầu. Nếu cơ thể còn yếu, mẹ nên tách biệt thời gian tắm và gội đầu ra hai khung giờ khác nhau trong ngày, hoặc thậm chí là làm vào hai ngày khác nhau để không phải đứng quá lâu trong phòng tắm.
• Tư thế tắm: Chuyên gia y tế khuyên sản phụ nên sử dụng vòi hoa sen đứng. Tuyệt đối không tắm bồn hay ngâm mình trong chậu nước, vì việc ngâm mình sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn hòa tan trong nước xâm nhập ngược vào vùng kín hoặc vết mổ đang tổn thương.
• Làm khô cơ thể lập tức: Ngay khi tắt vòi nước, mẹ phải dùng một chiếc khăn bông to, sạch và mềm mại để thấm khô toàn bộ cơ thể. Mặc ngay quần áo dài tay để giữ ấm. Đối với tóc, dùng khăn thấm kiệt nước rồi lập tức sử dụng máy sấy (ở chế độ sấy ấm) để sấy khô chân tóc và da đầu. Không được để tóc ướt tự khô hoặc đi ngủ với mái tóc còn ẩm.

5. Những lưu ý cần thiết khi tắm gội sau sinh

Dù đã có thể vệ sinh cơ thể bình thường, sản phụ vẫn cần bỏ túi những lưu ý mang tính chất “sống còn” sau đây:

• Thời gian tắm càng nhanh càng tốt: Mẹ đẻ xong cơ thể vẫn còn rất yếu, tuyệt đối không được “lai rai” thư giãn trong phòng tắm như thời con gái. Thời gian tắm gội lý tưởng chỉ nên kéo dài từ 5 đến 10 phút. Tắm quá lâu sẽ khiến mẹ bị hạ thân nhiệt, hoa mắt, chóng mặt hoặc dễ bị cảm lạnh.
• Không dùng sữa tắm, xà phòng có tính tẩy rửa mạnh: Tránh chà xát xà phòng trực tiếp lên vết khâu tầng sinh môn hay vết mổ. Hãy sử dụng những sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, chiết xuất từ thiên nhiên và an toàn cho bà mẹ đang cho con bú.
• Luôn có người thân hỗ trợ: Trong những lần tắm đầu tiên, sự thay đổi huyết áp có thể làm mẹ bị choáng váng hoặc đứng không vững. Tốt nhất, mẹ nên nhờ chồng hoặc người thân dìu vào nhà tắm, chuẩn bị sẵn quần áo và đứng chờ ngay bên ngoài để hỗ trợ ngay lập tức nếu mẹ cảm thấy mệt.
• Uống nước ấm sau khi tắm: Quá trình tắm bằng nước ấm sẽ làm mao mạch giãn nở và cơ thể bốc hơi nước. Sau khi mặc quần áo ấm áp, mẹ nên uống ngay một cốc nước lọc ấm hoặc sữa ấm để bù nước và ổn định lại thân nhiệt từ bên trong.

Có thể thấy, quan niệm kiêng tắm gội tuyệt đối 3 tháng 10 ngày hay 1 tháng trọn vẹn sau sinh là không có cơ sở khoa học, gây ra nhiều hệ lụy cho sức khỏe và tinh thần của người phụ nữ. Sản phụ không cần kiêng tắm gội tuyệt đối, mà quan trọng nhất là phải chọn đúng thời điểm cơ thể đã ổn định và thực hiện đúng phương pháp. Tắm gội bằng nước ấm trong không gian kín gió, thực hiện nhanh chóng và giữ ấm ngay sau đó chính là chìa khóa để mẹ vừa sạch sẽ, thơm tho lại vừa bảo vệ được sự bình an của thể trạng.

Hy vọng với những thông tin hữu ích trên, Ami-Ami mong các mẹ bỉm sữa sẽ không còn phải đấu tranh tư tưởng hay chịu đựng sự ngột ngạt, bí bách trong những ngày tháng ở cữ. Sự thoải mái, tự tin của người mẹ chính là nguồn sữa ngọt ngào và năng lượng tích cực nhất truyền sang cho con yêu.