Ngâm vùng kín sau sinh với phèn chua: Có nên không?

Nhiều mẹ bỉm truyền tai nhau phương pháp ngâm vùng kín sau sinh với phèn chua để sát khuẩn và làm se khít “cô bé”. Cùng Ami-Ami tìm hiểu thực hư hiệu quả cùng những rủi ro y khoa đằng sau mẹo dân gian này nhé!

Có nên ngâm vùng kín sau sinh với phèn chua?

Theo khuyến cáo từ các bác sĩ Sản phụ khoa, chị em KHÔNG NÊN tự ý ngâm vùng kín với phèn chua sau khi sinh nở.

Mặc dù phèn chua là nguyên liệu quen thuộc trong đời sống, nhưng vùng kín của phụ nữ sau sinh cực kỳ nhạy cảm, niêm mạc bị tổn thương nhẹ hoặc đang trong quá trình hồi phục vết khâu tầng sinh môn. Việc ngâm trực tiếp vùng kín vào nước phèn chua tự pha tại nhà có thể tàn phá môi trường sinh lý tự nhiên của âm đạo, gây ra nhiều rủi ro sức khỏe nguy hiểm hơn là những lợi ích cảm tính mà dân gian đồn thổi.

Vì sao nhiều mẹ chọn ngâm vùng kín với phèn chua sau sinh?

Trong dân gian, phèn chua (tên y học là nhôm kali sulfat) được sử dụng khá phổ biến nhờ những đặc tính tự nhiên như:

• Đặc tính sát trùng và khử mùi: Phèn chua có khả năng hút ẩm, diệt khuẩn nhẹ và làm mất mùi hôi. Nhiều mẹ tin rằng điều này sẽ giúp làm sạch lớp sản dịch đào thải sau sinh và giữ cho vùng kín luôn khô ráo.
• Tác dụng làm se niêm mạc: Phèn chua có đặc tính làm co niêm mạc nhẹ. Chính tác dụng này khiến nhiều chị em lầm tưởng rằng ngâm phèn chua sẽ giúp “cô bé” mau chóng se khít, hồng hào và phục hồi độ co giãn như thời con gái.
• Nguyên liệu dễ tìm và chi phí rẻ: Là nguyên liệu dễ mua ở các chợ truyền thống với giá thành rất thấp, phèn chua trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều người theo thói quen chăm sóc ở cữ xưa cũ.

Tuy nhiên, hầu hết những công dụng trên chỉ dựa trên trải nghiệm truyền miệng mà chưa có nghiên cứu y học hiện đại nào kiểm chứng về độ an toàn đối với sản phụ sau sinh.

Những rủi ro khi ngâm vùng kín sau sinh với phèn chua

Sau khi trải qua cuộc chuyển dạ, tử cung đang co bóp để đẩy sản dịch ra ngoài, niêm mạc âm đạo bị giãn rộng và sưng tấy. Việc tự ý ngâm vùng kín sau sinh với phèn chua có thể dẫn đến hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng:

• Gây khô rát và kích ứng niêm mạc: Phèn chua có tính tẩy rửa mạnh và độ pH mang tính axit. Nồng độ phèn chua tự pha không chuẩn xác sẽ làm mất đi độ ẩm tự nhiên, gây ra cảm giác châm chích, ngứa rát, thậm chí bỏng nhẹ niêm mạc âm đạo vốn đang mỏng manh.
• Gây mất cân bằng độ pH và hệ vi sinh âm đạo: Môi trường âm đạo tự nhiên duy trì sự cân bằng nhờ các vi khuẩn có lợi (Lactobacillus). Tính sát khuẩn mạnh của phèn chua sẽ tiêu diệt luôn cả lợi khuẩn, tạo điều kiện cho nấm Candida và các vi khuẩn có hại bùng phát gây viêm nhiễm phụ khoa dai dẳng.
• Nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng: Khi ngâm toàn bộ vùng kín trong chậu nước, các vi khuẩn từ hậu môn, da xung quanh hoặc chậu ngâm có cơ hội xâm nhập ngược vào sâu bên trong âm đạo và tử cung qua cổ tử cung đang còn mở rộng.
• Tổn thương vết khâu tầng sinh môn: Nếu sinh thường và có vết cắt tầng sinh môn, nước phèn chua xông ngâm có thể khiến mối chỉ khâu bị ảnh hưởng, vết thương lâu lành, dễ mưng mủ, sưng tấy và để lại sẹo xấu.

Cách chăm sóc vùng kín sau sinh an toàn

Thay vì áp dụng các mẹo dân gian tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng, các bác sĩ khuyến cáo sản phụ nên tập trung vào quy trình chăm sóc và vệ sinh vùng kín chuẩn y khoa dưới đây:

Vệ sinh vùng kín đúng cách

• Rửa vùng kín nhẹ nhàng 2–3 lần mỗi ngày bằng nước ấm sạch hoặc dung dịch vệ sinh phụ nữ chuyên dụng có độ pH dịu nhẹ (3.8 – 4.5).
• Thao tác rửa phải thực hiện từ trước ra sau (từ âm hộ hướng về phía hậu môn) để tránh kéo vi khuẩn từ hậu môn lên vùng kín.
• Tuyệt đối không thụt rửa sâu bên trong âm đạo hay dùng xà phòng, sữa tắm có chất tẩy rửa mạnh.

Thay băng vệ sinh thường xuyên

• Trong những tuần đầu, sản dịch chảy ra liên tục. Mẹ cần thay băng vệ sinh mỗi 3 – 4 giờ/lần (hoặc sớm hơn nếu băng đầy).
• Rửa sạch tay bằng xà phòng sát khuẩn trước và sau mỗi lần thay băng để ngăn ngừa vi khuẩn lây nhiễm.

Giữ vùng kín khô thoáng

• Sau khi vệ sinh bằng nước, dùng khăn bông mềm, sạch thấm nhẹ cho khô hẳn rồi mới mặc quần áo.
• Ưu tiên chọn quần lót bằng chất liệu cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt và mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát để giảm ma sát lên vết thương.

Chăm sóc vết khâu tầng sinh môn

• Quan sát vết khâu hằng ngày qua gương hoặc nhờ sự hỗ trợ của nhân viên y tế để phát hiện sớm các bất thường.
• Giữ vết khâu luôn khô ráo. Không tự ý bôi các loại thuốc mỡ, kem dưỡng hay đắp lá thảo dược lên vết khâu khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Duy trì chế độ sinh hoạt hợp lý

• Dành nhiều thời gian nghỉ ngơi, hạn chế đi lại quá nhiều hoặc mang vác vật nặng trong những tuần đầu.
• Uống đủ 2 – 2.5 lít nước ấm mỗi ngày và tăng cường bổ sung thực phẩm giàu chất xơ (rau xanh, trái cây, ngũ cốc) để phòng ngừa táo bón, giúp giảm áp lực lên tầng sinh môn khi đi đại tiện.

Tập cơ sàn chậu khi phù hợp

• Sau khi sức khỏe hồi phục và vết khâu tầng sinh môn đã lành lặn (thường sau 2 – 4 tuần), mẹ có thể bắt đầu tập các bài tập Kegel nhẹ nhàng.
• Bài tập Kegel giúp tăng cường sức mạnh các cơ vùng chậu, hỗ trợ co hồi tử cung, se khít vùng kín tự nhiên và cải thiện tình trạng tiểu dắt, tiểu không tự chủ sau sinh.

Ngoài việc nghỉ ngơi và sinh hoạt điều độ, nhiều người còn kết hợp các phương pháp chăm sóc sức khỏe tự nhiên như xông thảo dược để hỗ trợ cơ thể phục hồi tốt hơn. Các loại thảo dược xông hơi phù hợp có thể giúp làm thông thoáng đường hô hấp và mang lại cảm giác dễ chịu sau những ngày cơ thể mệt mỏi.

Những lưu ý khi chăm sóc vùng kín sau sinh

Đảm bảo quá trình ở cữ diễn ra an toàn, mẹ bỉm cần ghi nhớ thêm những điều sau:

• Không ngâm mình quá sớm: Tránh ngâm toàn bộ cơ thể trong bồn tắm hoặc ngâm mông trong chậu nước khi cổ tử cung chưa đóng hoàn toàn và sản dịch vẫn còn ra.
• Kiêng quan hệ tình dục: Mẹ nên kiêng chuyện chăn gối ít nhất 6 – 8 tuần sau sinh để cơ quan sinh dục có đủ thời gian phục hồi hoàn toàn.
• Không tự ý dùng thảo dược xông ngâm quá đặc: Các loại lá như trầu không, chè xanh dù có tính kháng khuẩn nhưng nếu đun quá đặc hoặc dùng nước không đảm bảo vệ sinh vẫn có thể gây khô rát và nhiễm trùng.

Khi nào cần thăm khám sau sinh?

Trong quá trình phục hồi tại nhà, mẹ bỉm cần đến ngay cơ sở y tế hoặc bệnh viện chuyên khoa Sản phụ khoa để được bác sĩ thăm khám kịp thời nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau:

• Sốt cao trên 38 độ C đi kèm cảm giác ớn lạnh, ủ dột.
• Sản dịch có mùi hôi nồng nặc, chuyển sang màu sắc bất thường (xanh, xám) hoặc ra máu tươi đông cục lớn với lượng nhiều ồ ạt.
• Vết khâu tầng sinh môn bị sưng đỏ, đau rát dữ dội, hở mối chỉ hoặc có dịch mủ chảy ra.
• Vùng kín bị ngứa ngáy nghiêm trọng, đau rát dữ dội khi đi tiểu hoặc xuất hiện các nốt mụn lạ.

Thực hiện ngâm vùng kín sau sinh với phèn chua không phải là lựa chọn an toàn để bảo vệ sức khỏe phụ khoa cho sản phụ. Hãy sáng suốt lựa chọn các phương pháp chăm sóc khoa học, giữ vệ sinh đúng cách để cơ thể nhanh chóng hồi phục. Đừng quên truy cập trang web Ami-Ami thường xuyên để cập nhật thêm nhiều cẩm nang chăm sóc mẹ và bé hữu ích nhé!