Mẹ bầu bị cảm lạnh và cảm cúm khi mang thai có sao không?

Thời tiết giao mùa hay hệ miễn dịch suy giảm rất dễ khiến mẹ bầu bị cảm. Tình trạng này không chỉ gây mệt mỏi, khó chịu mà còn làm dấy lên nỗi lo âu về sự an toàn của thai nhi. Thấu hiểu những trăn trở đó, Ami-Ami sẽ giúp mẹ phân biệt rõ tình trạng bệnh, đánh giá mức độ ảnh hưởng và bỏ túi ngay những bí quyết chăm sóc tự nhiên, an toàn nhất ngay tại nhà.

1. Phân biệt cảm lạnh và cảm cúm khi mang thai

Nhiều mẹ bầu thường nhầm lẫn giữa cảm lạnh thông thường và cảm cúm vì cả hai đều là bệnh lý viêm đường hô hấp. Tuy nhiên, việc phân biệt rõ hai tình trạng này là bước cực kỳ quan trọng để mẹ có hướng chăm sóc và xử lý đúng đắn, tránh tâm lý chủ quan hoặc lo lắng thái quá.

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp mẹ dễ dàng nhận biết:

Tiêu chí phân biệt	Cảm lạnh thông thường	Cảm cúm
Tác nhân gây bệnh	Các loại virus nhẹ (phổ biến nhất là Rhinovirus).	Virus cúm (Influenza A, B, C) lây lan rất nhanh.
Tốc độ khởi phát	Chậm, tiến triển từ từ qua nhiều ngày.	Đột ngột, ập đến nhanh chóng và ồ ạt.
Dấu hiệu sốt	Hiếm khi sốt hoặc chỉ hâm hấp sốt nhẹ.	Sốt cao (thường trên 38.5°C), kèm theo ớn lạnh, rét run.
Đau nhức cơ thể	Rất ít gặp, nếu có chỉ ê ẩm nhẹ.	Đau đầu dữ dội, đau nhức các khớp xương và cơ bắp.
Mức độ mệt mỏi	Nhẹ nhàng, mẹ vẫn có thể sinh hoạt bình thường.	Mệt mỏi nghiêm trọng, cảm giác kiệt quệ hoàn toàn.
Triệu chứng hô hấp	Chủ yếu ở mũi, họng: Hắt hơi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, ho nhẹ.	Ho khan nhiều và dai dẳng, đau rát họng nặng nề.
Mức độ nguy hiểm	Lành tính, thường tự khỏi và ít ảnh hưởng đến thai nhi.	Nguy hiểm hơn, dễ gây biến chứng hô hấp nếu không chăm sóc đúng cách.

Dựa vào bảng trên, nếu mẹ chỉ có các biểu hiện khu trú ở vùng mũi họng và cơ thể vẫn tương đối thoải mái thì đó chỉ là cảm lạnh. Ngược lại, nếu các triệu chứng diễn ra rầm rộ, mệt mỏi li bì kèm sốt cao, khả năng cao mẹ đã mắc cảm cúm và cần đặc biệt lưu ý theo dõi sức khỏe sát sao hơn.

2. Mẹ bầu bị cảm ảnh hưởng đến thai nhi như thế nào?

Dù cảm cúm xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, nó cũng không chỉ gây mệt mỏi cho sức khỏe của người mẹ mà còn kéo theo nhiều nguy cơ “đe dọa” trực tiếp đến sự an toàn của thai nhi. Cụ thể, mức độ ảnh hưởng sẽ được chia theo từng giai đoạn như sau:

• Trong 3 tháng đầu (Tam cá nguyệt thứ nhất): Đây là “thời điểm vàng” vô cùng nhạy cảm khi hệ thần kinh và các cơ quan nền tảng của thai nhi đang trong quá trình hình thành, phân chia tế bào. Việc mẹ mắc cảm cúm (đặc biệt khi kèm theo sốt cao) có thể làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc dẫn đến các dị tật bẩm sinh đáng tiếc cho thai nhi.
• Trong 3 tháng giữa (Tam cá nguyệt thứ hai): Bước sang giai đoạn này, mặc dù nguy cơ sảy thai đã giảm đi đáng kể, nhưng sự tấn công của virus cúm vẫn có thể gây rối loạn quá trình hấp thu, dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng bào thai và khiến em bé phát triển chậm hơn so với tiêu chuẩn.
• Trong 3 tháng cuối (Tam cá nguyệt thứ ba): Nếu mẹ mắc cảm cúm nặng và tình trạng sốt cao kéo dài không hạ, nguy cơ đối mặt với các biến chứng sản khoa nguy hiểm sẽ tăng lên. Các rủi ro bao gồm: sinh non, giảm nước ối, em bé sinh ra bị nhẹ cân, hoặc nghiêm trọng nhất là thai chết lưu.

Bên cạnh những tác động trực tiếp từ virus, sự suy yếu của hệ miễn dịch cùng tình trạng mất cân bằng nội tiết tố khi mẹ bầu bị ốm cũng làm sụt giảm lượng oxy và nguồn dưỡng chất quý giá truyền qua nhau thai. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển toàn diện của bé.

Do đó, dù ở bất kỳ tháng thứ mấy của thai kỳ, mẹ bầu cũng tuyệt đối không được chủ quan. Hãy chăm sóc sức khỏe thật cẩn thận, áp dụng các biện pháp giải cảm an toàn và lập tức đi khám bác sĩ ngay khi cơ thể có dấu hiệu bất thường để bảo vệ thai nhi một cách trọn vẹn nhất.

3. Cách trị cảm an toàn cho mẹ bầu tại nhà

Vì việc sử dụng thuốc trong thai kỳ luôn cần sự cẩn trọng tối đa, mẹ bầu nên ưu tiên các biện pháp chăm sóc tự nhiên và an toàn sau đây để giúp cơ thể tự đánh bại virus:

3.1. Nghỉ ngơi và giữ ấm

Giấc ngủ là liều thuốc chữa lành tốt nhất. Khi bị cảm, mẹ bầu cần gác lại mọi công việc, dành tối đa thời gian để nằm nghỉ ngơi trong phòng yên tĩnh, thoáng khí nhưng tránh gió lùa. Giữ ấm vùng cổ, ngực và lòng bàn chân để ngăn chặn hàn khí xâm nhập sâu hơn.

3.2. Uống nhiều nước

Khi sốt và sổ mũi, cơ thể mẹ sẽ mất đi một lượng nước đáng kể. Việc uống đủ từ 2 – 2.5 lít nước ấm mỗi ngày không chỉ giúp bù đắp điện giải mà còn có tác dụng làm loãng dịch nhầy, giúp mũi họng thông thoáng và dễ tống xuất đờm ra ngoài hơn.

3.3. Sử dụng phương pháp tự nhiên

• Chanh mật ong: Một ly nước ấm pha chút nước cốt chanh và mật ong nguyên chất vào mỗi buổi sáng sẽ giúp sát khuẩn cổ họng, giảm ho và cung cấp vitamin C dồi dào.
• Gừng: Gừng có tính ấm, giúp giải cảm, tán hàn và xoa dịu những cơn buồn nôn. Mẹ có thể hãm vài lát gừng tươi với nước sôi để làm trà gừng.
• Tỏi: Hoạt chất allicin trong tỏi sống được ví như một loại “kháng sinh tự nhiên” cực mạnh. Mẹ có thể nhai sống 1-2 tép tỏi, nướng tỏi hoặc giã tỏi tẩm vào nước mũi để xông nhẹ.
• Hành: Một bát cháo hành tía tô nóng hổi, nhiều tiêu vừa giúp mẹ bầu toát mồ hôi giải cảm, vừa nhẹ bụng và dễ tiêu hóa.

3.4. Vệ sinh mũi họng

Hãy duy trì thói quen súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày để dọn dẹp vi khuẩn ở cổ họng. Nếu mũi bị nghẹt đặc, mẹ có thể dùng dung dịch nước biển sâu để xịt rửa, làm sạch rỉ mũi và giảm sưng viêm niêm mạc.

3.5. Xông hơi, tắm nước ấm

Tuyệt đối ưu ý điều này giúp Ami-Ami nhé:

“Mẹ bầu không nên xông hơi toàn thân trong phòng kín vì nhiệt độ cao có thể làm tăng thân nhiệt đột ngột, gây chóng mặt và ảnh hưởng đến thai nhi.”

Thay vào đó, mẹ chỉ nên xông hơi vùng mặt/mũi với một bát nước nóng nhỏ pha chút tinh dầu tràm hoặc lá sả, tía tô để thông đường thở. Ngoài ra, việc tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió sẽ giúp cơ thể sảng khoái và giảm nhức mỏi.

3.6. Chế độ ăn uống khoa học

Dù mệt mỏi và nhạt miệng, mẹ cũng đừng bỏ bữa. Hãy chia nhỏ các bữa ăn và ưu tiên các món dạng lỏng, mềm, nóng hổi, dễ tiêu hóa như súp gà, canh xương hầm rau củ. Tăng cường bổ sung trái cây giàu vitamin C (cam, bưởi, ổi, dâu tây) để thúc đẩy hệ miễn dịch.

3.7. Dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ

Nếu mẹ bị sốt trên 38.5 độ C hoặc các triệu chứng quá nặng, bác sĩ có thể sẽ kê đơn thuốc hạ sốt (thường là Paracetamol) vì loại thuốc này tương đối an toàn trong thai kỳ. Tuyệt đối không được dùng thuốc khi chưa có sự thăm khám và chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa.

4. Mẹ bầu không nên làm gì khi bị cảm cúm?

Khi mang thai, hệ miễn dịch của mẹ bầu vốn nhạy cảm và yếu hơn bình thường. Do đó, những cơn cảm cúm không chỉ gây ra nhiều phiền toái mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của cả hai mẹ con. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, mẹ bầu cần đặc biệt ghi nhớ và tránh mắc phải những sai lầm dưới đây:

• Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc: Rất nhiều loại thuốc trị cảm cúm thông thường trên thị trường chứa các thành phần có thể đi qua nhau thai và gây hại cho thai nhi. Vì vậy, mẹ bầu tuyệt đối không được tự ý mua thuốc uống khi chưa có sự thăm khám và đồng ý từ bác sĩ chuyên khoa.
• Tùy tiện sử dụng các loại tinh dầu: Dù tinh dầu thiên nhiên rất phổ biến trong việc giải cảm, nhưng một số loại có dược tính mạnh, dễ gây kích ứng đường hô hấp hoặc chứa các chất không an toàn cho phụ nữ mang thai. Mẹ cần tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi dùng.
• Tắm nước quá nóng: Việc tắm hoặc ngâm mình trong nước quá nóng sẽ làm tăng nhiệt độ cốt lõi của cơ thể một cách đột ngột. Điều này không chỉ gây bức bối, khó chịu, dễ dẫn đến chóng mặt mà còn rất nguy hiểm cho sự phát triển của em bé.
• Cố gắng làm việc quá sức: Thay vì gồng mình làm việc, cơ thể lúc này cần được ưu tiên nghỉ ngơi nhiều hơn. Việc làm việc quá sức sẽ rút cạn năng lượng, khiến hệ miễn dịch không thể tập trung chống lại virus và kéo dài thời gian hồi phục.
• Tiếp xúc với khói thuốc lá và hóa chất: Môi trường nhiều khói thuốc thụ động hoặc hóa chất tẩy rửa mạnh sẽ trực tiếp tàn phá hệ hô hấp đang yếu ớt, làm tình trạng viêm nhiễm trở nên nghiêm trọng hơn và gây hại trực tiếp cho thai nhi.
• Bỏ bữa, ăn uống thiếu chất: Cảm giác mệt mỏi, nhạt miệng thường khiến mẹ bầu chán ăn. Tuy nhiên, việc nhịn ăn hay ăn uống qua loa sẽ làm cơ thể suy kiệt. Đảm bảo cung cấp đủ nhóm chất dinh dưỡng trong giai đoạn này là “chìa khóa” sống còn để duy trì và tăng cường sức đề kháng.
• Sử dụng đồ uống có cồn hoặc chứa caffeine: Trà đặc, cà phê hay các loại thức uống có cồn là điều cấm kỵ. Chúng không chỉ gây kích thích hệ thần kinh mà còn làm cơ thể mất nước trầm trọng hơn, đi ngược lại với nguyên tắc bù nước khi bị cảm.

5. Khi nào mẹ bầu bị cảm cần đi khám bác sĩ?

Sự can thiệp kịp thời của y tế là vách ngăn bảo vệ an toàn cho cả hai mẹ con. Mẹ cần đến bệnh viện ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu “báo động đỏ” sau:

• Sốt cao liên tục trên 38.5 độ C và không có dấu hiệu hạ nhiệt dù đã chườm ấm.
• Khó thở, thở hụt hơi, tức ngực hoặc ho sặc sụa đến mức không thể nằm ngủ.
• Mệt mỏi nghiêm trọng, chóng mặt, lơ mơ hoặc nôn mửa liên tục không giữ được thức ăn hay nước uống.
• Nhận thấy thai nhi giảm cử động (thai máy yếu hoặc không máy) đối với những tháng giữa và cuối thai kỳ.
• Triệu chứng cảm không hề thuyên giảm sau 3 – 4 ngày tự chăm sóc tại nhà.

6. Cách phòng ngừa cảm cúm cho bà bầu

Phòng bệnh bao giờ cũng tốt hơn chữa bệnh. Để có một thai kỳ khỏe mạnh, không bị vi khuẩn, virus làm phiền, mẹ bầu hãy chủ động áp dụng các biện pháp phòng vệ:

6.1. Tiêm vắc xin cúm

Đây là chiếc “áo giáp” kiên cố nhất. Các chuyên gia y tế trên toàn thế giới đều khuyến cáo phụ nữ mang thai nên tiêm phòng vắc xin cúm (loại vắc xin bất hoạt). Vắc xin này an toàn ở mọi giai đoạn của thai kỳ, không chỉ bảo vệ mẹ mà còn truyền kháng thể sang bảo vệ em bé trong những tháng đầu đời sau sinh.

6.2. Các biện pháp phòng ngừa khác

• Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt là vùng cổ, ngực, bàn chân khi thời tiết thay đổi đột ngột.
• Vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi từ nơi công cộng trở về.
• Tránh tiếp xúc nguồn bệnh: Hạn chế đến những nơi tụ tập đông người trong mùa dịch bệnh. Tuyệt đối không tiếp xúc gần với những người đang có biểu hiện ho, sốt, hắt hơi.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Ăn uống đủ chất, bổ sung vitamin bầu định kỳ, tập các bài yoga nhẹ nhàng và giữ tinh thần luôn lạc quan.

Việc mẹ bầu bị cảm trong suốt chín tháng mười ngày mang nặng đẻ đau là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, Ami-Ami tin rằng chỉ cần mẹ nắm vững kiến thức, biết cách phân biệt các triệu chứng, xử lý bình tĩnh và đúng cách, mọi thứ sẽ nhanh chóng qua đi một cách êm đẹp.

Hãy luôn ưu tiên các phương pháp chăm sóc tự nhiên, lắng nghe cơ thể và tuyệt đối không được bỏ qua lời khuyên từ các bác sĩ chuyên khoa. Sự chủ động phòng ngừa hôm nay chính là món quà sức khỏe quý giá nhất mà mẹ dành tặng cho thiên thần nhỏ của mình.