Nằm than sau sinh: Nguy cơ và cách giữ ấm an toàn

Tập tục nằm than sau sinh từ lâu đã được các bà các mẹ truyền tai nhau như một bí quyết ở cữ không thể thiếu. Hãy cùng Ami-Ami tìm hiểu xem phương pháp này có thực sự an toàn và khoa học đối với sức khỏe của mẹ và bé không nhé!

Vì sao có tập tục nằm than sau sinh?

Từ xa xưa, khi y học và điều kiện sống chưa phát triển, tập tục hơ than, nằm than đã trở thành một phần không thể thiếu trong giai đoạn ở cữ của phụ nữ Việt Nam. Nguyên nhân sâu xa xuất phát từ việc người mẹ vừa trải qua một cuộc chuyển dạ đầy khó khăn, mất đi một lượng máu lớn và tiêu hao vô vàn thể lực. Sự suy giảm đột ngột về khí huyết khiến cơ thể sản phụ rơi vào trạng thái “hàn” (lạnh), sức đề kháng yếu đi và rất dễ bị nhiễm lạnh từ môi trường xung quanh.

Bên cạnh đó, vào những thời kỳ trước, nhà cửa thường được cất tạm bợ, nhiều khe hở gió lùa, cộng với việc không có các thiết bị sưởi ấm hiện đại như quạt sưởi hay điều hòa hai chiều. Do đó, ông bà ta đã tận dụng bếp than củi đặt dưới gầm giường như một biện pháp sưởi ấm cơ bản nhất, giúp xua tan hàn khí, giữ ấm cho cả hai mẹ con trong những tháng đầu đời mỏng manh của em bé. Tập tục này dần ăn sâu vào tiềm thức và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Theo quan niệm dân gian, nằm than sau sinh có tác dụng gì?

Rất nhiều mẹ bỉm sữa trẻ tuổi thường thắc mắc nằm than sau sinh có tác dụng gì mà lại được người lớn trong nhà tin tưởng và ép thực hiện đến vậy. Theo quan niệm của y học dân gian và kinh nghiệm truyền miệng, việc hơ than mang lại những lợi ích cụ thể như sau:

Thứ nhất, nhiệt lượng từ than giúp giữ ấm cơ thể sản phụ, thúc đẩy quá trình tuần hoàn máu, giúp khí huyết lưu thông tốt hơn. Điều này được cho là sẽ giúp tử cung co hồi nhanh chóng, đẩy sạch sản dịch ra ngoài và ngăn ngừa tình trạng đau bụng sưng tấy.

Thứ hai, dân gian tin rằng hơi nóng của than sẽ giúp bé sơ sinh cứng cáp, khỏe mạnh, không bị giật mình quấy khóc về đêm. Đối với người mẹ, việc nằm than kết hợp với hơ lá trầu không, muối hột được cho là bí quyết giúp da dẻ hồng hào, săn chắc lại vòng hai sồ sề và đặc biệt là phòng ngừa chứng tê buốt tay chân, nhức mỏi xương khớp khi về già.

Ngoài ra, việc sử dụng các phương pháp thư giãn từ thiên nhiên cũng được nhiều người quan tâm. Thảo dược xông hơi là một trong những giải pháp đơn giản giúp cơ thể cảm thấy nhẹ nhõm hơn sau những ngày mệt mỏi.

Những nguy cơ tiềm ẩn khi nằm than sau sinh

Mặc dù mang ý nghĩa tốt đẹp về mặt tinh thần, nhưng dưới góc độ y học hiện đại, việc sử dụng than để sưởi ấm trong không gian kín lại là một “bản án tử” tiềm ẩn. Trả lời cho câu hỏi nằm than sau sinh có tốt không, các bác sĩ sản khoa và nhi khoa đều kịch liệt phản đối phương pháp này bởi những hệ lụy vô cùng nghiêm trọng:

Nguy cơ ngộ độc khí CO và CO2

Đây là mối đe dọa lớn nhất và nguy hiểm nhất ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng. Quá trình đốt cháy than (đặc biệt là than tổ ong, than củi) sẽ tiêu thụ một lượng lớn khí oxy trong phòng, đồng thời sản sinh ra khí CO (Carbon Monoxide) và CO2 (Carbon Dioxide). Khí CO là một loại khí độc không màu, không mùi, không vị. Khi hít phải, CO sẽ liên kết chặt chẽ với hemoglobin trong máu, làm mất khả năng vận chuyển oxy đến não và các cơ quan khác.

Trong không gian phòng ở cữ thường được đóng kín cửa, nồng độ khí độc tăng cao sẽ khiến mẹ và bé bị ngạt thở từ từ. Trẻ sơ sinh với hệ hô hấp còn vô cùng non nớt rất dễ rơi vào trạng thái lịm đi, tổn thương não bộ vĩnh viễn, suy hô hấp hoặc thậm chí là tử vong thương tâm nếu không được phát hiện kịp thời.

Nguy cơ bỏng cho mẹ và bé

Làn da của trẻ sơ sinh mỏng hơn người lớn rất nhiều và cực kỳ nhạy cảm với nhiệt độ. Hơi nóng hừng hực bốc lên từ chậu than đặt dưới gầm giường có thể gây bỏng rát trực tiếp cho làn da non nớt của bé. Ngoài ra, tàn than đỏ có thể vô tình bay lên, hoặc những tai nạn lật chậu than do vô ý sẽ gây ra những vết bỏng nghiêm trọng. Đối với sản phụ vừa sinh, cơ thể còn rất yếu, cử động chậm chạp, việc phản xạ lại để bảo vệ con khi có sự cố xảy ra là rất khó khăn.

Gây khô da, mệt mỏi

Nhiệt độ quá cao và không khí khô hanh do lửa than gây ra sẽ tước đi lớp màng ẩm tự nhiên trên da. Bé sơ sinh rất dễ bị nổi rôm sảy, hăm tã, khô nẻ da, dẫn đến ngứa ngáy và quấy khóc liên miên. Đối với người mẹ, môi trường ngột ngạt sẽ khiến cơ thể toát mồ hôi liên tục, gây mất nước, kiệt sức và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tại vết may tầng sinh môn hoặc vết mổ do mồ hôi ứ đọng.

Nguy cơ hỏa hoạn, cháy nổ

Trong phòng của bà đẻ thường có rất nhiều vật dụng dễ bắt lửa như chăn màn, tã lót, khăn bông, giường gỗ. Việc đặt một chậu than cháy đỏ rực ngay sát những vật dụng này là một rủi ro hỏa hoạn cực kỳ lớn. Dù các bà các mẹ có cẩn thận tìm hiểu cách nằm than sau sinh sao cho an toàn, lót mâm nhôm hay canh chừng lửa, thì hỏa hoạn vẫn có thể xảy ra chỉ trong một giây phút lơ là. Đã có rất nhiều vụ cháy thương tâm xảy ra xuất phát từ thói quen hơ than bất cẩn.

Những trường hợp không nên nằm than sau sinh

Bộ Y tế và các chuyên gia y khoa khuyến cáo TẤT CẢ các sản phụ đều không nên nằm than. Tuy nhiên, tình trạng sẽ càng trở nên đặc biệt nguy hiểm và tuyệt đối bị nghiêm cấm đối với những nhóm đối tượng sau:

• Mẹ sinh mổ: Nhiệt độ nóng bức khiến mồ hôi tiết ra nhiều, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, gây viêm loét, mưng mủ và nhiễm trùng vết mổ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình phục hồi.
• Trẻ sinh non, nhẹ cân: Phổi và hệ hô hấp của trẻ sinh thiếu tháng cực kỳ yếu ớt, hoàn toàn không có khả năng chống chọi lại khói bụi và khí độc từ than.
• Mẹ hoặc bé có tiền sử hen suyễn, bệnh lý đường hô hấp: Khói bụi mịn và khí CO2 sẽ ngay lập tức kích hoạt các cơn co thắt phế quản, gây khó thở cấp tính.

Cách giữ ấm cho mẹ và bé sau sinh an toàn thay thế nằm than

Sưởi ấm là nhu cầu chính đáng và cần thiết trong giai đoạn hậu sản. Tuy nhiên, thay vì áp dụng những hủ tục tiềm ẩn hiểm họa, mẹ hãy áp dụng những biện pháp khoa học, hiện đại dưới đây:

Giữ ấm đúng cách theo khoa học

Cách đơn giản và an toàn nhất để giữ ấm là mặc đủ ấm. Mẹ và bé nên mặc quần áo dài tay, chất liệu cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt. Hãy đi tất chân, mang bao tay và đội mũ thóp cho bé. Phòng ngủ của hai mẹ con cần được dọn dẹp sạch sẽ, thoáng đãng, có ánh sáng mặt trời tự nhiên nhưng phải tránh được gió lùa trực tiếp. Vào những ngày trời rét, hãy đắp thêm chăn êm ái để duy trì thân nhiệt ổn định.

Sử dụng các phương pháp hiện đại

Sự phát triển của công nghệ đã mang đến rất nhiều giải pháp sưởi ấm an toàn. Gia đình có thể lắp đặt điều hòa hai chiều và điều chỉnh nhiệt độ phòng luôn ở mức lý tưởng (khoảng 26 – 28 độ C). Nếu không có điều hòa, các loại quạt sưởi dầu, máy sưởi gốm (ceramic) hoặc đèn sưởi hồng ngoại là những lựa chọn thay thế hoàn hảo. Các thiết bị này không đốt cháy oxy, không phát sinh khí độc và cực kỳ thân thiện với làn da cũng như hệ hô hấp của trẻ sơ sinh. Ngoài ra, mẹ có thể sử dụng túi chườm nước nóng y tế chườm nhẹ lên vùng bụng để giảm đau dạ con và xua tan hàn khí.

Chăm sóc sức khỏe toàn diện cho mẹ và bé

Giữ ấm cơ thể từ bên trong cũng quan trọng không kém việc sưởi ấm từ bên ngoài. Mẹ sau sinh cần được ăn chín uống sôi, dùng các món ăn có tính ấm như canh gà hầm gừng, cháo hạt sen, thịt kho tiêu, đồng thời uống nhiều nước ấm để kích thích tuyến sữa. Đối với việc vệ sinh cơ thể, mẹ hoàn toàn có thể tắm gội nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió, sau đó sấy khô tóc ngay lập tức. Cảm giác sạch sẽ, thơm tho sẽ giúp mẹ thoải mái tinh thần, xua tan mệt mỏi mà không hề bị nhiễm lạnh.

Ngoài ra, bà mẹ cần kết hợp với chế độ dinh dưỡng cân bằng và có thể tham khảo phương pháp xông tắm thảo dược sau sinh chất lượng từ thương hiệu Ami-Ami để tối ưu hóa quá trình phục hồi sau sinh.

Tóm lại, nằm than sau sinh là một tập tục lạc hậu và mang theo vô vàn rủi ro đến sức khỏe, tính mạng của cả mẹ lẫn con. Thay vì mạo hiểm với sức khỏe của chính mình, các gia đình hãy cập nhật những kiến thức y khoa hiện đại để có một kỳ ở cữ an toàn, hạnh phúc. Hy vọng qua bài viết này, Ami-Ami đã giúp các mẹ bỉm sữa gỡ rối được những băn khoăn và tìm ra phương pháp chăm sóc sức khỏe tốt nhất. Đừng quên theo dõi website của chúng tôi để bỏ túi thêm nhiều cẩm nang nuôi con khoa học nhé!

(*) Xem thêm các bài viết liên quan:

– Giải đáp: Còn sản dịch có xông vùng kín được không?

– Thuốc bắc xông vùng kín sau sinh

– Xông sau sinh: Cách thực hiện đúng và các loại lá xông