Đau nhức khi mang thai: Nguyên nhân và cách giảm đau

Tình trạng đau nhức khi mang thai khiến nhiều mẹ bầu mệt mỏi và lo lắng. Hãy cùng Ami-Ami tìm hiểu nguyên nhân và bí quyết giảm đau tự nhiên nhé!

Nguyên nhân chính gây đau nhức cơ thể khi mang thai

Bước vào thời kỳ thai nghén, cơ thể người phụ nữ phải trải qua hàng loạt sự biến đổi kỳ diệu để tạo không gian và nuôi dưỡng mầm sống bên trong. Tuy nhiên, đi kèm với niềm hạnh phúc làm mẹ là những sự thay đổi về mặt sinh lý, cơ xương khớp dẫn đến tình trạng đau nhức cơ thể khi mang thai. Dưới đây là những nguyên nhân cốt lõi gây ra tình trạng này:

Sự gia tăng hormone Relaxin Đây là nguyên nhân sinh lý phổ biến nhất. Khi mang thai, buồng trứng và nhau thai sẽ tiết ra một loại hormone mang tên Relaxin. Nhiệm vụ chính của Relaxin là làm giãn nở các dây chằng, nới lỏng các khớp xương ở vùng chậu để chuẩn bị cho quá trình chuyển dạ và sinh nở sau này. Tuy nhiên, tác dụng phụ của hormone này là khiến các khớp xương trên toàn cơ thể trở nên lỏng lẻo, giảm sự ổn định, từ đó gây ra những cơn đau nhức ê ẩm, đặc biệt là ở vùng lưng dưới và hông.

Tăng cân nhanh chóng Trong suốt thai kỳ, một người phụ nữ có thể tăng từ 10 đến 15kg, thậm chí nhiều hơn. Sự gia tăng trọng lượng đột ngột này tạo ra một áp lực khổng lồ đè nặng lên hệ thống xương khớp, đặc biệt là cột sống, khớp gối và bàn chân. Việc phải “gánh” thêm một trọng lượng lớn khiến hệ cơ xương phải làm việc quá sức, dẫn đến tình trạng mỏi cơ và đau nhức.

Thay đổi trọng tâm cơ thể Khi thai nhi ngày một lớn lên, bụng của mẹ bầu sẽ nhô ra phía trước. Để giữ thăng bằng cho cơ thể không bị chúi tới, mẹ bầu thường có xu hướng ngả người ra phía sau. Sự thay đổi tư thế và trọng tâm cơ thể này làm tăng độ cong tự nhiên của cột sống thắt lưng, kéo căng các cơ ở vùng lưng và cổ, lâu ngày dẫn đến những cơn đau thắt lưng dai dẳng.

Căng thẳng tâm lý và thiếu hụt dinh dưỡng Sự mệt mỏi, lo âu và căng thẳng (stress) trong thai kỳ có thể khiến các cơ bắp vô thức bị co thắt, làm gia tăng cảm giác đau đớn. Bên cạnh đó, nếu chế độ dinh dưỡng không cung cấp đủ Canxi, Magie, Kali… cơ thể mẹ sẽ phải rút các khoáng chất này từ xương để nuôi thai nhi, gây ra tình trạng loãng xương nhẹ, chuột rút và đau nhức các khớp.

Các vị trí thường bị đau nhức mang thai phổ biến nhất

Tình trạng đau nhức mang thai có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ và tập trung ở nhiều bộ phận khác nhau trên cơ thể.

Đau lưng và đau vùng chậu

Đây là nỗi ám ảnh lớn nhất của hầu hết các mẹ bầu, đặc biệt là vào tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba. Cơn đau thường xuất phát từ vùng thắt lưng, lan dần xuống hông, mông và đùi. Một số mẹ bầu còn gặp phải hội chứng đau thần kinh tọa do tử cung chèn ép lên dây thần kinh ở vùng chậu, gây ra cảm giác tê buốt, đau nhói dọc theo một bên chân.

Đau tức vùng bụng dưới

Nhiều mẹ bầu thường cảm thấy những cơn đau nhói hoặc căng tức ở vùng bụng dưới, hai bên bẹn. Đây thực chất là hiện tượng đau dây chằng tròn. Tử cung lớn lên kéo căng các dây chằng nâng đỡ nó, gây ra những cơn đau lân râm. Cơn đau thường xuất hiện đột ngột khi mẹ bầu thay đổi tư thế, ho, hắt hơi hoặc vận động mạnh.

Nhức mỏi tay chân và chuột rút

Vào những tháng cuối thai kỳ, hiện tượng phù nề tay chân trở nên rất phổ biến do sự tích tụ chất lỏng và máu lưu thông kém. Điều này gây ra cảm giác nặng nề, nhức mỏi ở cẳng chân và bàn chân. Bên cạnh đó, những cơn chuột rút (vọp bẻ) tấn công bất ngờ vào ban đêm ở bắp chân cũng là triệu chứng thường gặp do thiếu hụt khoáng chất hoặc cơ bắp bị mệt mỏi quá độ. Một số mẹ bầu còn bị tê bì các ngón tay do hội chứng ống cổ tay thai kỳ.

Đau đầu và mỏi cổ vai gáy

Sự thay đổi hormone, thiếu ngủ, căng thẳng hoặc tư thế nằm không thoải mái dễ dẫn đến các cơn đau đầu từ âm ỉ đến dữ dội. Trọng lượng của bộ ngực tăng lên cũng kéo trì phần vai gáy về phía trước, gây căng cơ và đau mỏi vùng cổ, vai, gáy.

Cách kiểm soát cơn đau nhức bằng phương pháp tự nhiên

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho thai nhi, việc hạn chế sử dụng thuốc giảm đau luôn được các bác sĩ khuyến cáo. Thay vào đó, mẹ bầu có thể áp dụng các biện pháp tự nhiên sau đây để xoa dịu cơ thể:

Liệu pháp chườm nóng và chườm lạnh

Sử dụng nhiệt độ là cách giảm đau vật lý cực kỳ an toàn và hiệu quả.

• Chườm nóng: Dùng túi chườm ấm (khoảng 40 độ C) đặt lên vùng lưng, vai gáy bị đau nhức trong khoảng 15-20 phút. Hơi nóng giúp các mạch máu giãn nở, tăng cường lưu thông máu và xoa dịu các bó cơ đang căng cứng.
• Chườm lạnh: Phù hợp với những vùng bị sưng phù, viêm khớp. Bạn có thể bọc đá lạnh vào khăn mềm và chườm lên vùng sưng đau để làm tê liệt tạm thời các dây thần kinh cảm giác, giảm sưng và đau nhức.

Vận động nhẹ nhàng và tập luyện Yoga

Nhiều mẹ bầu có tâm lý sợ vận động khi mang thai, nhưng việc nằm một chỗ càng khiến các khớp xương trở nên xơ cứng và đau nhức hơn. Hãy duy trì thói quen đi bộ nhẹ nhàng 20-30 phút mỗi ngày hoặc tham gia các lớp Yoga dành riêng cho bà bầu. Các bài tập vươn vai, kéo giãn cơ bắp nhẹ nhàng sẽ giúp cột sống linh hoạt, tăng cường sức mạnh cơ lưng, bụng và vùng chậu, từ đó nâng đỡ bụng bầu tốt hơn. Bơi lội cũng là một môn thể thao tuyệt vời giúp giải phóng hoàn toàn trọng lượng cơ thể khỏi các khớp xương nhờ lực đẩy của nước.

Massage trị liệu chuyên sâu

Massage là phương pháp “cứu cánh” tuyệt vời giúp mẹ bầu giải tỏa căng thẳng và giảm đau cơ bắp. Các động tác xoa bóp, vuốt ve nhẹ nhàng dọc theo cột sống, bắp chân, lòng bàn chân sẽ kích thích cơ thể sản sinh endorphin – một loại hormone giảm đau tự nhiên. Tuy nhiên, mẹ bầu nên nhờ người thân massage nhẹ nhàng hoặc đến các cơ sở spa chăm sóc bầu chuyên nghiệp, tránh ấn quá mạnh vào các huyệt đạo nhạy cảm.

(*) Trong đời sống truyền thống, nhiều phương pháp chăm sóc sức khỏe và làm đẹp tự nhiên đã được ông bà ta áp dụng từ rất lâu, đặc biệt là việc sử dụng thảo dược để hỗ trợ cơ thể phục hồi và cân bằng. Tùy từng giai đoạn như sau sinh, khi mang thai hay lúc cơ thể mệt mỏi, các hình thức xông thảo dược, kết hợp sinh hoạt đúng cách, có thể mang lại hiệu quả tích cực nếu áp dụng đúng phương pháp và đúng thời điểm.

Điều chỉnh tư thế sinh hoạt và sử dụng gối ôm

• Tư thế ngủ: Nằm nghiêng về bên trái là tư thế được khuyến khích nhất, giúp giảm áp lực lên tĩnh mạch chủ dưới, tăng cường lưu thông máu đến thai nhi. Mẹ bầu nên sắm cho mình một chiếc gối ôm chữ U để kê dưới bụng, kẹp giữa hai đầu gối và kê sau lưng, giúp nâng đỡ cơ thể và giảm thiểu tình trạng đau lưng khi thức dậy.
• Tư thế ngồi và đi lại: Luôn giữ thẳng lưng khi ngồi, sử dụng ghế có tựa lưng êm ái hoặc kê một chiếc gối nhỏ sau thắt lưng. Tránh ngồi vắt chéo chân làm cản trở lưu thông máu. Tuyệt đối không đi giày cao gót, hãy chọn những đôi giày đế bằng, có độ bám tốt và kích cỡ thoải mái.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học

Một nền tảng sức khỏe tốt bắt nguồn từ dinh dưỡng. Để phòng ngừa đau nhức và chuột rút, mẹ bầu cần tăng cường bổ sung thực phẩm giàu Canxi (sữa, phô mai, cá mòi, súp lơ xanh), Magie (các loại hạt, ngũ cốc nguyên cám) và Kali (chuối, bơ). Đừng quên uống đủ 2-2.5 lít nước mỗi ngày để hỗ trợ quá trình thanh lọc cơ thể, giảm phù nề và hạn chế co thắt cơ.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần gặp bác sĩ ngay

Mặc dù đau nhức là hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng đôi khi nó lại là tiếng chuông cảnh báo những vấn đề sản khoa nghiêm trọng. Mẹ bầu cần ngay lập tức đến bệnh viện để được thăm khám nếu cơn đau đi kèm với các dấu hiệu sau:

• Đau lưng dữ dội, đau quặn từng cơn và lan tỏa xuống bụng dưới hoặc đùi (có thể là dấu hiệu chuyển dạ sinh non).
• Đau bụng kèm theo hiện tượng ra máu âm đạo, rỉ ối.
• Đau tức vùng hạ sườn phải, kèm theo buồn nôn, thị lực giảm sút (dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật).
• Cơn đau nhức đi kèm với sốt cao, tiểu buốt, tiểu rắt (nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu).
• Đau đầu dữ dội không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi.

Hành trình mang thai tuy nhiều vất vả, khó nhọc nhưng cũng ngập tràn niềm hạnh phúc thiêng liêng. Việc hiểu rõ cơ thể và nắm vững các bí quyết kiểm soát chứng đau nhức khi mang thai sẽ giúp mẹ bầu tận hưởng thai kỳ một cách nhẹ nhàng và khỏe mạnh nhất. Đừng ngần ngại chia sẻ những khó khăn với bác sĩ sản khoa để được tư vấn phác đồ chăm sóc phù hợp. Hãy thường xuyên truy cập Ami-Ami để cập nhật thêm những kiến thức bổ ích, đồng hành cùng bạn trên chặng đường chào đón thiên thần nhỏ ra đời nhé!

(*) Xem thêm các bài viết liên quan:

– Cách kích thích mọc tóc – Giải pháp cho tóc mỏng và rụng nhiều

– Ở cữ đúng cách sau sinh: Hướng dẫn chi tiết

– Xông nhà xả xui: Hướng dẫn đơn giản để đón may mắn

– Những bài thuốc từ cây hương nhu mà bạn chưa biết